Η ΝΑΥΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ

ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΥΣΤ. ΧΟΥΤΑ

Ένα οχι και τόσο υπογραμμισμένο σκέλος της συντελεσθείσας πολεμικής δράσης κατα τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην ευρύτερη περιοχή μας, είναι αυτο που αφορά τη Ναυτική Διοίκηση Αμβρακικού. Πιο συγκεκριμένα, προς εφαρμογή της Μόνιμης Εγκυκλίου του Υπουργείου Ναυτικών στις 9/11/1935 -κατόπιν πρόνοιας ήδη απο τις 10/9/1926 με Νομοθετικό Διάταγμα όπου προβλέπονταν η κατανομή της χώρας σε «Ναυτικές Αμυντικές Περιοχές»- συστάθηκε «Ανωτέρα Διοίκηση Τοπικής Άμυνας» και κατανομή της ελληνικής επικράτειας σε έξι Ναυτικές Αμυντικές Περιοχές, μια εκ των οποίων ήταν αυτη της Δυτικής Ελλάδας, με έδρα την Πάτρα. Υπο την εποπτεία της επανιδρύθηκαν και οργανώθηκαν στη ζώνη δικαιοδοσίας της πέντε Ναυτικές Διοικήσεις, μια από τις οποίες ήταν και αυτη της Ναυτικής Διοίκησης Αμβρακικού.
Με την έναρξη του ελληνοιταλικού πολέμου, τοποθετήθηκε Ναυτικός Διοικητής ο έφεδρος εκ μονίμων αντιπλοίαρχος Μπουζάνης και εγκαταστάθηκε στην Πρέβεζα. Στη συνοπτική του αναφορά, όπως παρουσιάζεται στην «Έκθεση επι της δράσεως του Ναυτικού κατα τον Πόλεμον 1940-1944» βάσει επισήμων στοιχείων του Γ.Ε.Ν και συνταχθείσα απο τον αντιναύαρχο Δημήτριο Γ. Φωκά, κατόπιν προτάσεως της Ιστορικής Υπηρεσίας του τότε Βασιλικού Ναυτικού (Ιούλιος 1952), αναφέρεται: «Απο τις αρχές του πολέμου η Πρέβεζα και ο Αμβρακικός γενικότερα χρησιμοποιήθηκαν εντατικά για τον εφοδιασμό του στρατου στην Αλβανία σε τρόφιμα, καύσιμα, πυρομαχικά και παντός είδους εφόδια. Τα μεν τρόφιμα και τα εφόδια του στρατού ξεφορτώνονταν στη Πρέβεζα, τα πυρομαχικά στην Κόπραινα και στον όρμο Μενιδίου, τα δε καύσιμα στον όρμο Βαθύ και την Αμφιλοχία...Η όλη εργασία της φορτοεκφορτώσεως διεξάγονταν απο εργατικό δυναμικό που είχε έρθει απο τον Πειραιά, το οποίο λόγω της εντατικής εργασίας και της υπερκοπώσεως, ανανεώνονταν κάθε δίμηνο». Ακόμα και οι εχθρικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί δεν κατόρθωσαν να κάμψουν το έργο της Ναυτικής Διοίκησης Αμβρακικού.
Στην αναφορά σημειώνεται ότι, οι μετακινήσεις των πλοίων γίνονταν απο το λυκόφως μέχρι το λυκαυγές. Την ημέρα, τα πλωτά μέσα βρίσκονταν σε ακινησία. Τα συστηματικά αυτα μέτρα ασφαλείας και η μεθοδικότητα της Ναυτικής Διοίκησης Αμβρακικού, συντέλεσαν ώστε να μην σημειωθεί καμία ζημιά στα πλοία και τα βενζινόπλοια. Ενώ, παρα τους σφοδρούς βομβαρδισμούς οι ζημιές στις αποθήκες ήταν ανεπαίσθητες. Ο Ναυτικός Διοικητής σημειώνει στην Έκθεση του ότι το κέντρο πληροφοριών και η λιμενική υπηρεσία: «λειτούργησαν άριστα με απόλυτη πειθαρχία πυρός και λαμπρό ηθικό αξιωματικών και ανδρών».
Ο Ναυτικός Διοικητής Μπουζάνης απο την εντατική εργασία στην Πρέβεζα και τους συνεχείς αεροπορικούς βομβαρδισμούς, έπαθε υπερκόπωση και αντικαταστάθηκε λίγες μέρες μετα την έναρξη της γερμανικής επίθεσης απο τον έφεδρο εκ μονίμων πλωτάρχη Καναβαριώτη. Ο τελευταίος εξαίρει επίσης στην Έκθεση του τη δράση των διοικητών των αντιαεροπορικών πυροβολαρχιών, του πλωτάρχη Φοίφα και του υποπλοίαρχου Πανά καθώς και του υποπλοιάρχου λιμενικού Βασιλειάδη αλλά και του ανθυποπλοιάρχου Δημοτάκη.
Στη συνέχεια, η κατάληψη της Αμφιλοχίας απο τα γερμανικά στρατεύματα τα οποία κατέρχονταν προς το Αγρίνιο και το Μεσσολόγγι αναφέρεται στην Έκθεση πως: «επιδείνωσε το κλονισμένο ηθικό των ναυτικών δυνάμεων της περιοχής». Ο πλωτάρχης Καναβαριώτης ως προς την αποχώρηση της Ναυτικής Διοίκησης αναφέρει ότι: «συντελέσθηκε κανονικά με τα διατιθέμενα πλωτά μέσα και οι άνδρες οδηγήθηκαν σε δυο ομάδες συγκεντρωμένοι στην Κυλλήνη και την Πάτρα». Οι δυο αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες απο το απόγευμα της 21ης Απριλίου 1941 είχαν λάβει διαταγή να παύσουν, μολονότι εξακολουθούσαν οι αεροπορικές επιδρομές. Η ασάφεια των πληροφοριών, σχετικά με τον εχθρό οδήγησε σε σύγχυση. Στις 22/4/1941 και ώρα 01:00 η πυροβολαρχία Πανά διατάχθηκε να σπεύσει στην άλλη εγκατεστημένη πυροβολαρχία στον Παντοκράτορα και απο εκεί αφού επιβιβάζονταν και οι δυο πυροβολαρχίες σε βενζινόπλοια να αποχωρούσαν. Διατάσσονταν συγχρόνως η καταστροφή του υλικού να περιορισθεί στην αχρήστευση των κλείστρων. Ωστόσο, ο υποπλοίαρχος Πανάς με το προσωπικό της πυροβολαρχίας του λόγω της εσπευσμένης αναχώρησης δεν μπόρεσε να συναντήσει τους άνδρες της άλλης πυροβολαρχίας και προ της ανυπαρξίας πλωτών μέσων αναγκάσθηκε να αποχωρήσει οδικώς και να φθάσει στο Μεσσολόγγι το απόγευμα της 22ας Απριλίου του 1941, όπου και διεκπαιρεώθηκε για την Πάτρα.
Το χρονικό της Ναυτικής Διοίκησης Αμβρακικού, με πλείστες όσες λεπτομέρειες παρουσιάζεται στην Έκθεση για την δράση του Ναυτικού κατα τον Πόλεμο του 1940-1944 (οι τόμοι δώθηκαν στην δημοσιότητα με Διαταγή του υφυπουργού Ναυτικών Σ.Γεωργούλη στις 22/8/1953), οι οποίες δεν είναι δυνατο να παρατεθούν εξ’ ολοκλήρου σε ένα άρθρο. Αποτελεί μια ενδιαφέρουσα πτυχή της ναυτικής πολεμικής μας ιστορίας, που έλαβε χώρα στην ευρύτερη περιοχή μας και σε κάθε περίπτωση χρήζει περαιτέρω έρευνας.